You are here: હોમમા> જૈન દાળ વાનગીઓ, પરંપરાગત જૈન કઢી વાનગીઓ > રાજસ્થાની દાળ / કઢી > દાળ અને કઢી > પંચમેલ દાળ રેસીપી (રાજસ્થાની દાળ પંચરતન)

પંચમેલ દાળ રેસીપી (રાજસ્થાની દાળ પંચરતન)

Viewed: 8593 times

Tarla Dalal • Updated : Sep 26, 2025

panchmel dal recipe | Rajasthani dal panchratan | Jain panchratna dal | healthy mixed tadka dal fry |

0.0/5 stars 100% LIKED IT | 0 REVIEWS OK

પંચમેલ દાળ રેસીપી (રાજસ્થાની દાળ પંચરતન)

panchmel dal recipe | Rajasthani dal panchratan | Jain panchratna dal | healthy mixed tadka dal fry | - Read in English

पंचमेल दाल रेसिपी | राजस्थानी दाल पंचरतन | जैन पंचरत्न दाल | स्वस्थ मिश्रित तड़का दाल फ्राई | - हिन्दी में पढ़ें (Panchmel Dal in Hindi)

Table of Content

About Panchmel Dal

Ingredients

Methods

પંચમેલ દાળ શેની બનેલી હોય છે?

મસાલાનું પાણી બનાવવું

૫ દાળ રાંધવા

પંચમેલ દાળ કેવી રીતે બનાવવી

Nutrient values

પંચમેળ દાળ રેસીપી | રાજસ્થાની દાળ પંચરતન | જૈન પંચરત્ન દાળ | હેલ્ધી મિક્સ તડકા દાળ ફ્રાય |

પંચમેળ દાળની સંપૂર્ણ શક્તિ

પંચમેળ દાળ, જેને રાજસ્થાની દાળ પંચરતન અથવા જૈન પંચરત્ન દાળ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે એક પ્રસિદ્ધ ભારતીય વાનગી છે જે તેનું નામ અને પોષક શક્તિ પાંચ જુદી જુદી દાળો ના સંયોજનમાંથી મેળવે છે. આ રેસીપીમાં તૂર દાળ, ચણાની દાળ, લીલા મગની દાળ, અડદની દાળ અને પીળી મગની દાળ નું મજબૂત મિશ્રણ છે. આ શક્તિશાળી મિશ્રણ તેને વનસ્પતિ આધારિત પ્રોટીનનો અપવાદરૂપ સ્ત્રોત બનાવે છે, જે સ્નાયુઓના સમારકામ, ઊર્જા અને એકંદર સ્વાસ્થ્ય માટે મહત્વપૂર્ણ એવા સંપૂર્ણ એમિનો એસિડ પ્રોફાઇલ પ્રદાન કરે છે—જે ખાસ કરીને શાકાહારીઓ માટે એક મહત્વપૂર્ણ ફાયદો છે.

સ્વાસ્થ્ય વ્યવસ્થાપન માટે પોષક લાભો

આ હેલ્ધી મિક્સ તડકા દાળ ફ્રાય ડાયાબિટીસ, વજન ઘટાડવા અને હૃદયના સ્વાસ્થ્યનું સંચાલન કરતા વ્યક્તિઓના આહારમાં એક શાનદાર ઉમેરો છે. પાંચેય દાળમાંથી મળતો આહાર ફાઇબરનો ઊંચો જથ્થો તેની ચાવી છે. ફાઇબર કાર્બોહાઇડ્રેટ્સના પાચન અને શોષણને ધીમું કરવામાં મદદ કરે છે, જે રક્તપ્રવાહમાં ગ્લુકોઝના ઘણા ધીમા અને સ્થિર પ્રકાશન તરફ દોરી જાય છે, જે તેને ડાયાબિટીસ-ફ્રેન્ડલી બનાવે છે. વજન ઘટાડવા માટે, ઉચ્ચ પ્રોટીન અને ફાઇબર સામગ્રી લાંબા સમય સુધી પેટ ભરેલું રાખવામાં મદદ કરે છે અને કુદરતી રીતે કુલ કેલરીની માત્રા ઘટાડે છે.

હૃદય માટે આરોગ્યપ્રદ પસંદગી

હૃદયના દર્દીઓ માટે, પંચમેળ દાળ નોંધપાત્ર ફાયદાઓ પ્રદાન કરે છે. આ દાળો જેવી કઠોળમાં કુદરતી રીતે સંતૃપ્ત ચરબી ઓછી હોય છે અને તેમાં કોલેસ્ટ્રોલ હોતું નથી. નોંધપાત્ર ફાઇબર સામગ્રી સક્રિયપણે શરીરના કોલેસ્ટ્રોલને બાંધવામાં અને બહાર કાઢવામાં મદદ કરે છે, જેનાથી એલડીએલ ("ખરાબ") કોલેસ્ટ્રોલના સ્તરને ઘટાડવામાં મદદ મળે છે. વધુમાં, આ દાળો સ્વસ્થ રક્ત દબાણ જાળવવા માટે આવશ્યક ખનીજો જેવા કે પોટેશિયમ અને મેગ્નેશિયમનો સારો સ્રોત છે, જે રક્તવાહિની તંત્રને વધુ સુરક્ષિત કરે છે.

એક સ્વાદિષ્ટ જૈન પરંપરા

જૈન પંચરત્ન દાળ રેસીપી ડુંગળી અને લસણ ને બાકાત રાખીને જૈન આહારના સિદ્ધાંતોનું પાલન કરે છે. આ પ્રથા, જે કંદમૂળના વપરાશને ટાળે છે, તે વાનગીના સ્વાદ સાથે સમાધાન કરતી નથી. તેના બદલે, રેસીપી આખા અને પીસેલા મસાલાઓની સુગંધિત શક્તિ પર આધાર રાખે છે. ઘી માં તજપત્તા, લવિંગ, જીરું અને હિંગ સાથેનો પ્રારંભિક તડકો એક ઊંડો, સ્વાદિષ્ટ આધાર સ્થાપિત કરે છે. આ તકનીક પાંચ દાળો ના કુદરતી સ્વાદને બહાર આવવા દે છે.

અધિકૃત સ્વાદનું રહસ્ય

દાળનો લાક્ષણિક તીખો અને મસાલેદાર સ્વાદ થોડા અનન્ય પગલાઓ દ્વારા પ્રાપ્ત થાય છે. સૌ પ્રથમ, લાલ મરચું પાવડર, હળદર પાવડરઅને ગરમ મસાલો જેવા મસાલાને સાંતળતા પહેલા પાણીમાં ઓગાળીને એક શક્તિશાળી મસાલા પાણી બનાવવામાં આવે છે. આ મસાલાને બળતા અટકાવે છે અને સમાન વિતરણ સુનિશ્ચિત કરે છે. પછી, લીલા મરચાંની ચીરી, સૂકા કેરીનો પાવડર (આમચૂર), અને આમલીનો પલ્પ ની તીખી ત્રિપુટી દાળ રાંધ્યા પછી ઉમેરવામાં આવે છે. આ સંયોજન ક્લાસિક રાજસ્થાની ખાટાશ આપે છે જે સાદી મિક્સ દાળ ને એક સમૃદ્ધ અને જટિલ રસોઈ અનુભવમાં પરિવર્તિત કરે છે.

પીરસવું અને આનંદ

આ રેસીપી છ લોકોને પીરસાય છે અને તે પોતે જ એક સંપૂર્ણ, સંતોષકારક ભોજન છે. પંચમેળ દાળ ની સમૃદ્ધિ અને જટિલતા તેને સાદા બાફેલા ભાત સાથે, અથવા વધુ પરંપરાગત રીતે, નરમ પરોઠા અથવા ફૂલેલા નાન જેવી ભારતીય રોટલીઓ સાથે સંપૂર્ણ સાથી બનાવે છે. તેની ઉત્તમ પોષક પ્રોફાઇલ—પ્રોટીન અને ફાઇબર માં ઉચ્ચ હોવા છતાં કુદરતી રીતે ચરબીમાં ઓછી હોવાને કારણે—તે એક પૌષ્ટિક વાનગી છે જેનો પરિવારમાં દરેક વ્યક્તિ આનંદ લઈ શકે છે, જે તેને સ્વસ્થ જીવનશૈલી માટે એક વિશ્વસનીય મુખ્ય આહાર બનાવે છે.

સામગ્રી

પંચમેલ દાળ માટે

5 ટેબલસ્પૂન તુવેરની દાળ (toovar dal, arhar) , ધોઇને નીતારેલી

5 ટેબલસ્પૂન ચણાની દાળ (chana dal) , ધોઇને નીતારેલી

1 ટેબલસ્પૂન , ધોઇને નીતારેલી

1 ટેબલસ્પૂન અડદની દાળ (urad dal) , ધોઇને નીતારેલી

5 ટેબલસ્પૂન પીળી મગની દાળ (yellow moong dal) , ધોઇને નીતારેલા

મીઠું (salt) , સ્વાદાનુસાર

1 1/2 ટેબલસ્પૂન ઘી (ghee)

2 તમાલપત્ર (bay leaf (tejpatta)

3 લવિંગ (cloves, lavang)

1 ટીસ્પૂન જીરું ( cumin seeds, jeera)

એક ચપટીભર હીંગ (asafoetida, hing)

2 ચીરી પાડેલું લીલું મરચું (slit green chillies)

2 ટીસ્પૂન આમચૂર (dried mango powder (amchur)

1 ટેબલસ્પૂન આમલીનો પલ્પ (tamarind pulp)

મિક્સ કરીને મસાલાનું પાણી તૈયાર કરવા માટે

2 ટીસ્પૂન લાલ મરચાંનો પાવડર (red chilli powder)

1/2 ટીસ્પૂન હળદર (turmeric powder, haldi)

1 ટીસ્પૂન ધાણા-જીરું પાવડર (coriander-cumin seeds powder )

1/2 ટીસ્પૂન ગરમ મસાલો (garam masala)

3 ટેબલસ્પૂન પાણી (water)

પીરસવા માટે

પરોઠા

નાન

વિધિ

પંચમેલ દાળ માટે

એક પ્રેશર કુકરમાં બધી દાળ, ૪ કપ પાણી અને મીઠું મેળવી, સારી રીતે મિક્સ કરી કુકરની ૩ સીટી સુધી બાફી લો.
કુકરનું ઢાંકણ ખોલતા પહેલા તેની વરાળ નીકળી જવા દો. તે પછી તેને બાજુ પર રાખો.
એક ઊંડા નૉન-સ્ટીક પૅનમાં ઘી ગરમ કરી તેમાં તમાલપત્ર, લવિંગ, જીરૂ, હીંગ અને લીલા મરચાં મેળવી લો.
જ્યારે જીરાના દાણા તતડવા માંડે, ત્યારે તેમાં તૈયાર કરેલું મસાલા મેળવેલું પાણી ઉમેરી મધ્યમ તાપ પર થોડી સેંકડ સુધી સાંતળી લો.
તે પછી તેમાં બાફેલી દાળ, આમચૂર પાવડર, આમલીનું પાણી અને થોડું મીઠું મેળવી મધ્યમ તાપ પર ૪ મિનિટ સુધી વચ્ચે-વચ્ચે હલાવતા રહી રાંધી લો.
નાન અથવા પરોઠા સાથે તરત જ પીરસો.